Zwroty i przysłowia dotyczące psów myśliwskich

/ czasem z komentarzem /

Polowanie bez psa mysliwskiego to jak wesele bez muzyki.

Przy domu psy szczekają , w kniei zaś grają.

Ty zająca szukasz, pies potraw tatarskich.

Złego psa / nie wyszkolonego/ prędzej wilcy zjedzą.

Gromada ( zgraja, moc, wiele ) psów, śmierć zajęcza.

Dziś psy przed charty i ruszają i uganiają.

Chłystek często porwie , chartowi uciecze.

Więc z chłystka i kłaka, ogara ni człeka

Nie było i pono nie będzie człowieka.

Więc chłystki na ustęp !

/ Cztery powyższe zwroty oznaczają , że wszelkie godności i zaszczyty otrzymują ludzie na to nie zasługujący./

Słuchać pańskiej trąby.

Psie prawo słuchać pańskiej trąby.

Słucha jak pies trąby.

/ Trzy powyższe zwroty w sensie metaforycznym oznaczają obowiązek podległości i posłuszeństwa /

To nie na psy trąbią. / zwrot podkreślający , że chodzi o rzecz ważną /

Nie czas psy karmić, kiedy trzeba iść na polowanie ( jechać na łowy ).

Iść ( biec, gonić ) trop w trop.

Wpaść na trop ( ślad).

Gonić w piętkę ( na otrop, pod trop, w skopec )./ W myśliwskim rozumieniu tego zwrotu oznacza on, że pies podąża tropem zwierzyny w kierunku przeciwnym do tego w którym umyka, oznaczać to może , ze pies jest już stary i zniedołężniały. W języku potocznym gonienie w piętkę oznacza starość lub zbliżanie się śmierci człowieka poważnie chorego./

Nie ma wiatru kurlandzkiego ogara.

Wietrzy na kształt ogara skąd zaleci go para.

Gonić jak ogar.

Umyka jako zając przed ogary.

Osaczają tu nas jak ogary zająca w kniei.

Zając stary wywodzi w pole ogary.

Mądry to zając co na drugiego ogary sprowadzi.

Szczuć jak wilka.

Zaszczuć.

Biegają jak charci za lisem.

Chudy ( wychudły) jak chart ( charcica).

Biega jak chart.

Chart bez ogona jest jak szlachcic bez urzędu.

Łasi się jak chart za koniem na smyczy.

Niemca po szczekaniu, charta po szczekaniu zaraz poznać można./ Chart ściga zwierzynę na oko i milczkiem, szczeka bardzo rzadko./

Stanął jak chart przed knieją.

Stoi jak chart na przesmyku.

/ Dwa powyższe zwroty oznaczają bezradność; przecież chart nie nadaje się do polowań leśnych./

Kota na myszy na zające charta. / używać kogoś według jego umiejętności/

Chart dla zająca czartem nie żartem.

Przed jednym zającem ucieka sto zajęcy.

Z rzadka nie przegra zając, mówią , z chartem.

Źleć i zającu między charty stadem.

Żart, żartem, chart chartem.

Chartom często przebaczą to, za co kundle knutują. / gdy masz do kogoś słabość to mu wiele wybaczysz/

Kto zające goni, niech ma stada koni, rozliczne folwarki i przy łbie dwa karki./ Jak nie masz pieniędzy nie zajmuj się kosztownymi rozrywkami./

Ani kartów , ani kartów./ kompletny brak rozrywek /

Kto szczwania nie świadom próżno z nim w pole. / z człowiekiem bez umiejętności lepiej nie zaczynaj pracy/

Często inszy chart kota / zająca/ porwie nie ten co dogoni.

Jeden szczuje , drugi troczy,

Często chłystek porwie , chartowi uciecze./ plony zbiera nie ten co zasiał- dotyczy trzech poprzednich powiedzeń./

Kluczy jak zając przed chartami ( ogarami ).

Wziąć kogo w obroty. /pochodzi od :wziąć zająca w obroty /

Lepszy harap niż hulala.

Zbiegli się jak do harapu.

Kto dwu zająców goni ,żadnego nie uchwyci.

Dwa zające jednym chartem wraz ugonieni nie będą.

Nie złapie pies zająca jak za dwoma goni.

Kto wiele ściga mało dogoni.

Ogonem wyżeł ptaka , ogar znaczy zwierza.

Stary żołnierz jak stary wyżeł.

Leda kondys, gdy ma cynki, ujdzie za wyżła.

Zawszeć to znać , co kundel a co wyżeł.

Nie bądź pstry, kiedyś nie wyżeł.

Śmieje się jak wyżeł przy przewozie.

Zwroty i przysłowia opracowano na podstawie : Władysław Dynak- Łowy, łowcy, i zwierzyna

w przysłowiach polskich- Wrocław 1993- Towarzystwo Przyjaciół Polonistyki Wrocławskiej.

top

;